مالبرانش

حکمت‌و فلسفه- همشهری آنلاین- 13 اكتبر روز درگذشت فيلسوف متاله فرانسوي نيكلاس مالبرانش است.

مالبرانش در سال ١٦٣٨ در پاريس متولد شد و فلسفه را در مدرسه لامارش و الهيات را در سوربن آموخت و در سال ١٦٦٤ رسما در سلك كشيشان درآمد. در همين سال بود كه او به ناگهان با خواندن رساله‌اي از دكارت درباره وظايف الاعضا كه در آن به انسان پرداخته شده  بود به‌شدت مجذوب انديشه دكارت شد؛  تا آنجا كه او را بر آن داشت براي درك بهتر فلسفه دكارت با كوشش زياد دانش رياضي خود را گسترش دهد.

روزنامه خراسان

انتشارات دارالهادی لبنان اخیراً کتاب " خدامحوری" تألیف دکتر قاسم کاکایی را به زبان عربی منتشر کرده است. ترجمه این کتاب تحت عنوان "الله و مسألۀ الأسباب بین الفکر الإسلامی و فلسفۀ مالبرانش" توسط انتشارات دار الهادی لبنان چاپ و منتشر شد.

مسئله «خدامحوري» از مهمترين مسائلي است كه قرآن كريم بر آن تأكيد بسيار ورزيده است و در فرموده هاي پيشوايان دين(ع) شواهد فراواني دارد. ولي با اين وجود جايگاه اساسي اين مسئله در روش شناخت انسان از عالَم، نظام معرفت شناختي و هستي شناختي اش چندان روشن نشده است.

        آيا فقط رابطه على و معلولى بين پديده‏هاى عالم و خالق آنها وجود دارد؟ يا اينكه در بين خود اين پديده‏ها نيز مى‏توان به چنين رابطه‏اى دست‏يافت؟ و در اين صورت ربط اين پديده‏ها با علت العلل خود چگونه تبيين مى‏شود؟ اينها از مهمترين مسائل فلسفه اولى‏ست. گروهى بر اين باورند كه رابطه موجبيت فقط بين خالق و مخلوق مى‏تواند تصويرى داشته باشد حال نتيجه چنين تفكرى ايمان بيشتر به خالق هستى است چنانكه اشاعره ملتزم‏اند يا آنكه با نفى رابطه عليت‏بين پديده‏ها علت العلل نيز از ديار هستى رخت‏برمى‏بندد چنانكه هيوم و ديگران معتقدند. تصور برخى فيلسوفان غربى از مساله عليت همان تصور پاره‏اى از انديشمندان مسلمان به مساله است كه به صورت استقلالى يا احيانا اقتباسى به آن رسيده‏اند ولى مساله عليت در روند تكامل خويش، على الخصوص در ميان فيلسوفان شيعه مسلك، تبيينى ويژه و جايگاهى رفيع يافت، تا آنجا كه در تبيين رابطه عليت در فلسفه صدرايى و پيروان آن تبيينى دقيقتر از مساله ارائه شده است - هرچند هنوز راه بسيار باقى است، علاوه بر اينكه حكمت متعاليه در هماهنگى و همنوايى با متون دينى توفيق بيشترى داشته و يا دست كم از پاره‏اى از نقدها و معضلات رهايى جسته است. در مقاله حاضر حجة‏الاسلام قاسم كاكائى به تبيين ديدگاههاى برخى فيلسوفان مسلمان و پاره‏اى از فيلسوفان غربى، على‏الخصوص مالبرانش و تاثيرپذيرى او از اشاعره، تا ايجاد يك تهافت الفلاسفه ديگر در عصر خود، پرداخته است.

ما بالوجدان خود را با عالمی مواجه می بینبم که دارای نظم و نظام است. حال اگر توحید افعالی را بپذیریم، سؤال این است که نقش خدا در این نظام قانونمند حدوثا و بقائا چیست؟ با توجه به اراده آزاد و مطلق خداوند آیا می توانیم این نظام را ضروری بدانیم؟ در این مقاله چهار دیدگاه عادت الله، سنت الله، اسماءالله و اکازیونالیزم در این باب، و بی واسطه و یا بی ضابطه بودن دخالت خدا در عالم، مورد بحث قرار گرفته است.

مسلما تنها سند قطعی وحی که مصون از تحریف باشد قران کریم است. ولی علی رغم تحریفات بشری که در تورات و انجیل صورت گرفته است، در آنچه امروز بنام "کتاب مقدس" در دست اهل کتاب است، بارقه ای از احکام و آموزه های الهی می توان یافت که الهامبخش عرفای مسیحی بوده است. توحید افعالی یا "لا مؤثر فی الوجود الا الله" یکی از این آموزه ها است. این مقاله به یررسی و تحلیل این آموزه از دیدگاه قرآن و کتاب مقدس می پردازد.

کیفیت رابطه خدا، انسان و جهان مهمترین مسأله‏ای است که همه جهان بینی‏های معتقد به خدا با آن مواجه و در صدد تبیین آن بوده‏اند. تفاوت عمده این جهان بینی‏ها مربوط به نقش و تأثیری است که برای سه عامل فوق (خداـ انسان ـ جهان) در نظام هستی قائلند.

1-كتاب خدا محوری به عنوان پايان نامه برگزیده سال 1373 برگزیده شد.

2-دکتر حداد عادل در مقدمه كتاب مي نویسد: